yPTRO

portal edukacyjny
dla lekarzy

Zalecenia ESTRO-ISRS dotyczące ponownej radioterapii stereotaktycznej u pacjentów z przerzutami do kręgów: konsensus, przegląd systematyczny i metaanaliza.

‹ wróć

Zalecenia ESTRO-ISRS dotyczące ponownej radioterapii stereotaktycznej u pacjentów z przerzutami do kręgów: konsensus, przegląd systematyczny i metaanaliza.

Przeprowadzono przegląd systematyczny i metaanalizę, na podstawie których opracowano wspólne zalecenia kliniczne ESTRO-ISRS dotyczących SBRT w leczeniu pacjentów z przerzutami do kręgów [1].

 

  1. Charakterystyka analizowanych badań
  • Przeanalizowano 20 badań (5 prospektywnych i 15 retrospektywnych) obejmujących 1284 pacjentów i 1538 przerzutów powtórnie napromienianych techniką stereotaktyczną (re-SBRT).
  • Najczęstszym rozpoznaniem pierwotnym był NSCLC, rak nerki, piersi i gruczołu krokowego, 28% chorych oligometastatycznych.
  • Mediana odstępu między pierwszą RT a re-SBRT - 16 miesięcy. Najczęściej leczony odcinek: piersiowy (46%);  w 42% przypadkach występował ucisk rdzenia kręgowego.
  • U 93% chorych wynik w skali SINS wyniósł maksymalnie 12. U 40% pacjentów wykonano zabieg neurochirurgiczny przed re-SBRT.
  1. Technika i schematy radioterapii
  • We wszystkich badaniach wykorzystywano bad. MR do planowania leczenia, z wyjątkiem jednego, w którym zastosowano mielografię.
  • Najczęstszy schemat re-SBRT: 24Gy w 2 frakcjach (BED10 = 52,8Gy10) lub 30Gy w 5 frakcjach (BED10 = 48Gy10) – w przypadku pacjentów leczonych ponownie SBRT.
  • Re-SBRT przeprowadzono z zastosowainem IMRT, VMAT oraz CyberKnife.
    Najczęstszy schemat pierwszej RT: konwencjonalny 30Gy/10 fx (cEBRT - conventional external beam RT); rzadziej - SBRT: 24Gy w 2 frakcjach lub 27Gy w 3 frakcjach.

     3. Wyniki leczenia re-SBRT

  • Redukcja bólu: u 69% chorych obecne były dolegliwości bólowe przed re-SBRT. Po radioterapii odsetek zmniejszenia bólu - 77%, a całkowitego ustąpienia– 34%. Zaleca się ocenę bólu przed re-SBRT i po zakończeniu leczenia z wykorzystaniem skali BPI, VAS, NRS (Poziom III).
  • Czas do progresji dolegliwości bólowych wyniósł ok. 12 miesięcy.
  • Częstość zaostrzenia bólu po re-SBRT wyniosła <2%.
  • Kontrola miejscowa i przeżycie całkowite: mediana obserwacji – 12 miesięcy; 1-roczny i 2-letni LC odpowiednio 81% i 70%, mediana czasu do wznowy miejscowej wyniosła 10 miesięcy.
  • Mediana OS – 16 miesięcy, odsetki 1-rocznego i 2-letniego OS odpowiednio 60% i 36%.
  • Roczny LC wyższy po pierwotnym SBRT vs. cEBRT (93% vs. 79%; p < 0,0001).
  • Wykazano gorsze rokowanie w przypadku przerzutów NSCLC, raka nerki oraz obecności dolegliwości bólowych przed re-SBRT.
  • Złamania kompresyjne kręgu (VCF - vertebral compression fracture) - odsetek VCF wyniósł 5%. Nie stwierdzono istotnych statystycznie różnic w częstości VCF pomiędzy ponowną SBRT po wcześniejszej SBRT a ponowną SBRT po cEBRT.
  • Największe ryzyko VCF występowało u chorych w podeszłym wieku.
  • Ratunkowa dekompresja neurochirurgiczna lub stabilizacja były rzadko wykonywane (częstość <3%). Brak związku z wcześniejszą techniką leczenia.
  • Uszkodzenie korzeni nerwowych występowało <6%, bez związku z techniką RT.
  • Popromienna mielopatia wystąpiła w <2% przypadków.
  • Inne powikłania w stopniu G3 + były bardzo rzadkie: <1%.
  • Wyższe ryzyko poważnych powikłań u chorych w podeszłym wieku.

Rekomendacje ESTRO-ISRS

  1. Kwalifikacja pacjentów do re-SBRT
    • Re-SBRT przerzutów do kręgosłupa należy rozważyć u starannie wyselekcjonowanych chorych z przewidywanym dłuższym czasem przeżycia, jeśli celem leczenia jest uzyskanie trwalszej odpowiedzi przeciwbólowej w porównaniu z konwencjonalną radioterapią (Poziom III, silny konsensus).
    • Re-SBRT może być rozważana u wybranych chorych w stadium choroby oligometastatycznej, jeśli celem jest uzyskanie trwałej kontroli miejscowej przerzutów (Poziom III, silny konsensus).
    • Zaleca się odstęp od pierwszego kursu radioterapii wynoszący powyżej 12 miesięcy. W szczególnych przypadkach można rozważyć SBRT po min. 6 miesiącach (Poziom III, silny konsensus).
    • Należy przeprowadzić wyjściową ocenę stabilności kręgosłupa wg skali SINS (Poziom III, silny konsensus).
    • Re-SBRT należy rozważać tylko w przypadku stabilnych lub potencjalnie niestabilnych przerzutów w kręgosłupie – SINS maksymalnie 12 (Poziom III, silny konsensus).
    • Zabieg neurochirurgiczny nie jest przeciwwskazaniem do re-SBRT (Poziom V, silny konsensus).
  2. Obrazowanie i planowanie leczenia
    • Zaleca się stosowanie wytycznych ESTRO [2] dotyczących technicznych aspektów planowania SBRT (Poziom V, silny konsensus).
    • Zaleca się wykorzystanie bad. MR do wyznaczenia objętości tarczowych i OAR. W przypadku braku możliwości wykonania MR – mielografia TK i bad. PET (Poziom V, silny konsensus).
    • optymalnie; IMRT, VMAT lub CyberKnife (Poziom III, silny konsensus).
  3. Re-SBRT - schematy i dawki tolerancji OAR
    • Zaleca się stosowanie schematów 24Gy/2fx, 30Gy/4fx, 30Gy/5fx, 16Gy/1fx (Poziom III, silny konsensus).
    • Dawki tolerancji OAR jak w wytycznych Hytec 2021 [3] (Poziom V).

 

Źródło:

[1] https://www.thegreenjournal.com/article/S0167-8140(25)05308-3/fulltext

[2] https://www.thegreenjournal.com/article/S0167-8140(23)89860-7/pdf

[3] https://www.redjournal.org/article/S0360-3016(19)33862-3/fulltext