W ostatnim czasie ukazały się liczne publikacje, w których wykazano wysoką skuteczność i bezpieczeństwo radioterapii stereotaktycznej zastosowanej u chorych z przerzutami do kości.

 

W zielonym żurnalu opublikowano przegląd systematyczny i metaanalizę ESTRO, w których podsumowano dostępne dane na temat SBRT u chorych z przerzutami w kręgosłupie [1].

• Przeanalizowano 69 prac naukowych – łącznie 7236 przerzutów u 5736 pacjentów. Najczęstszymi nowotworami pierwotnymi były: rak nerki, piersi, gruczołu krokowego i NSCLC.
• Niestabilne zmiany stanowiły 2,1% przerzutów, u 8,7% pacjentów doszło do ucisku rdzenia kręgowego.
• Mediana dawki całkowitej wyniosła 24Gy (14-36Gy) podanej w 2 frakcjach (1-5).
• Mediana PTV wyniosła 38 cm3 (10,06-123,8 cm3)
• Do zmniejszenia bólu doszło u 83,2% pacjentów, a całkowite ustąpienie odnotowano u 32%. Mediana czasu do odpowiedzi wyniosła 3 miesiące, nie udowodniono związku z zastosowanym schematem i nie określono optymalnego schematu leczenia. Ból nie ustąpił u 6% poddanych SBRT.
• Odsetek kontroli miejscowej po 1 roku - 94%
• Odsetek złamań kręgów po SBRT określono na 9%, z czego 1,7% wymagało stabilizacji; zwiększone ryzyko odnotowano w przypadku przerzutów osteolitycznych, u płci żeńskiej, chorych w podeszłym wieku i z wyjściowym złamaniem.
• Inne powikłania leczenia w st. 3+ nie przekroczyły 10%, nie odnotowano mielopatii; ryzyko powikłań nie było związane z liczbą frakcji.

 

W 2023r. opublikowano wyniki badania prospektywnego II fazy, w którym oceniano skuteczność RTH w bezobjawowych przerzutach wysokiego ryzyka w kościach [2].

• Grupa badana: 78 chorych, 122 zmiany przerzutowe.
• Randomizacja: RTH (3x9Gy, 5x4Gy, 1x8Gy, 10x3Gy) vs obserwacja/leczenie systemowe.
• Zmiana wysokiego ryzyka - przerzuty: większe niż 2cm, lokalizacja w kości udowej, barku, stawach krzyżowo-biodrowych, C7-Th1, Th12-L1, L5-S1, zmiana w kościach długich obejmująca >1/3-2/3 warstwy korowej.
• Po roku w grupie leczonej RTH zaobserwowano mniej SRE (skeletal related events – złamania patologiczne, kompresja rdzenia kręgowego, konieczność stabilizacji lub paliatywnej RTH z powodu bólu) – 1,6% vs 29%, p<0.001 i związanej z tym hospitalizacji przy braku powikłań >G2 (0% vs 11%, p<0,045).
• Mediana follow-up’u wyniosła 2,5 roku, OS w ramieniu RTH był istotnie dłuższy (HR 0,49).
• Wyniki badania są zachęcające i wskazują na pozytywny wpływ na OS przy jednoczesnej redukcji SRE. Jednak z uwagi na liczne ograniczenia (niewielka liczba pacjentów, różne schematy RTH, w tym paliatywne, brak określenia optymalnego schematu RTH w zależności od HP, duża różnorodność zmian wysokiego ryzyka) należy podchodzić do nich z dużą ostrożnością.

 

Na początku 2024r. w JAMA opublikowano przegląd systematyczny i metaanalizę, w których porównano skuteczność przeciwbólowej radioterapii (SBRT vs cEBRT) u chorych z w przerzutami do kości [3].

• Analizie poddano 18 badań, łącznie ponad 1,6 tys. pacjentów z przerzutami w kościach.
• Najczęstszy nowotwór pierwotny – rak płuca, a wyjściowe dolegliwości bólowe wynosiły 6 i więcej punktów w skali NRS/VAS.
• Nie wykazano istotnej statystycznie różnicy w ogólnej odpowiedzi na ból SBRT vs cEBRT 1, 3 i 6 miesięcy po leczeniu ale wykazano większą całkowitą odpowiedź na ból w przypadku SBRT 1, 3 i 6 miesięcy po leczeniu.
• SBRT może być bardziej skuteczne w przypadku nowotworów o mniejszej wrażliwości na RTH (np. rak nerki).
• Nie ustalono optymalnego schematu frakcjonowania, nie analizowano skuteczności RTH w kontekście HP.

 

SBRT jest skuteczną i bezpieczną leczenia chorych z przerzutami do kości, skutecznie zmniejszającą nasilenie dolegliwości bólowych i przeciwdziałającą SRE. Potrzebne są badania III fazy z większą liczbą pacjentów celem określenia optymalnego schematu frakcjonowania.

 

Źródło:

[1]https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0167814023898632

[2] https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37748124/

[3] https://jamanetwork.com/journals/jamanetworkopen/fullarticle/2814927

 

Autorki:

Dr n. med. Aleksandra Napieralska – wybór tematu i recenzja merytoryczna

Lek. Izabela Zarębska – opracowanie tematu