Choroba Alzheimera (AD) jest postępującym schorzeniem neurodegeneracyjnym, którego główne cechy patofizjologiczne obejmują odkładanie złogów β-amyloidu (Aβ), powstawanie splątków neurofibrylarnych białka tau oraz przewlekły stan zapalny w ośrodkowym układzie nerwowym. W ostatnich latach rośnie zainteresowanie zastosowaniem radioterapii niskimi dawkami (low-dose radiotherapy, LDRT) jako potencjalnej metody modyfikującej przebieg choroby.  

 

Kaul i wsp. – „Radiation Therapy in Alzheimer’s Disease: A Systematic Review” (2024)

 

Autorzy przeprowadzili przegląd systematyczny zgodny z PRISMA, obejmujący publikacje dostępne do 1 lipca 2023 roku.
Spośród 993 zidentyfikowanych artykułów do analizy włączono 16 badań: 12 przedklinicznych i 4 kliniczne. Badania na modelach zwierzęcych wykazały, że napromienianie może zmniejszać liczbę i wielkość złogów β-amyloidu, ograniczać procesy neurozapalne oraz wpływać na aktywność mikrogleju i astrocytów. W części doświadczeń obserwowano także zmniejszenie patologii białka tau i poprawę funkcji poznawczych oraz pamięci. Wyniki nie były jednak jednorodne i zależały między innymi od zastosowanego modelu choroby, dawki oraz schematu frakcjonowania.

Badania kliniczne obejmowały niewielkie grupy chorych i wykorzystywały zróżnicowane schematy napromieniania, od pojedynczych ekspozycji rzędu 40 mGy do dawek frakcyjnych wynoszących 2 Gy. W części obserwacji stwierdzono poprawę funkcji poznawczych, zachowania i codziennego funkcjonowania pacjentów, jednak nie wszystkie badania potwierdziły te efekty. Nie odnotowano toksyczności przekraczającej stopień 2.

 

Wnioski

Radioterapia niskimi dawkami stanowi interesujący kierunek badań nad leczeniem choroby Alzheimera, potencjalnie oddziałujący zarówno na procesy neurozapalne, jak i mechanizmy odpowiedzialne za odkładanie β-amyloidu i neurodegenerację. Wyniki badań przedklinicznych są zachęcające, natomiast dowody kliniczne pozostają ograniczone ze względu na małą liczebność grup, heterogeniczność schematów leczenia oraz brak wystarczających danych z badań randomizowanych. LDRT należy zatem traktować jako metodę eksperymentalną, wymagającą dalszej oceny skuteczności, bezpieczeństwa i optymalnego frakcjonowania.

 

Piśmiennictwo: Kaul D, et al. Int J Radiat Oncol Biol Phys. 2024;119:23–41. DOI: 10.1016/j.ijrobp.2023.11.044.