W przypadku naczyniaków zatoki jamistej (caverous sinus hemangioma - CSH), radiochirurgia stereotaktyczna oraz frakcjonowana radiochirurgia stereotaktyczna (SRS/FSRS) ewoluowały od metod stosowanych jako leczenie uzupełniające po resekcji chirurgicznej do terapii uznawanej obecnie za preferowaną metodę leczenia.  

Autorzy publikacji z Czerwonego Żurnala w imieniu ISRS przeanalizowali 16 retrospektywnych badań obejmujących 324 pacjentów leczonych SRS/FSRS z powodu CSH.

 

Charakterystyka badań

• W większości publikacji leczenie przeprowadzono przy użyciu Gamma Knife (14/16 badań).
• Mediana objętości leczonych naczyniaków wynosiła 2,0-64,4cm3. Najmniejsza leczona zmiana miała objętość 0,3cm3, a największa 145,3cm3.
• Mediana dawki SRS wyniosła 12-15Gy (min. 8Gy, maks. 22,3Gy).
• FSRS stosowano w przypadku większych zmian - mediana objętości 6,2cm3 (2,0cm3 - 24,2cm3) dla SRS i 44,3cm3 (24,3cm3 – 64,4cm3) dla FSRS.
• W przypadku FSRS najczęściej stosowano schematy 3- i 4-frakcyjne (np. 21Gy/3fx i 22Gy/4fx)
• Analizując schematy jedno- i wielofrakcyjne, mediany BED2 i BED3 przepisanej dawki wyniosły odpowiednio 76,1-127,5Gy i 57,7-90Gy.

Wyniki leczenia

• Kontrola miejscowa wyniosła 100%, a łączny odsetek – 85%.
• Jedynym czynnikiem istotnie związanym z odsetkiem odpowiedzi był czas obserwacji.

Zmniejszenie nasilenia objawów klinicznych

• Odsetek chorych prezentujących objawy przed leczeniem wynosił 98,4% (mediana 61,5%-100%).
• U 98% pacjentów odnotowano zmniejszenie nasilenia objawów klinicznych po leczeniu.
• Wykazano zależność pomiędzy odsetkiem przypadków leczonych za pomocą SRS/FSR jako leczenia samodzielnego a częstością zmniejszeniem nasilenia objawów.

Zajęcie nerwów czaszkowych i toksyczność leczenia

• U 12,5-100% pacjentów obecne były deficyty neurologiczne pod postacią zaburzeń funkcji nerwów czaszkowych.
• Częstość zajęcia nerwu odwodzącego wahała się od 0 do 100% .
• Późne powikłania po SRS/FSRS były bardzo rzadkie (spośród 324 analizowanych pacjentów u trzech odnotowano działania niepożądane po leczeniu - drętwienie twarzy, zawroty głowy oraz połowicze zaburzenie czucia na twarzy).

Wytyczne

1. Kwalifikacja pacjentów
   • Przed SRS/FSRS należy przeprowadzić diagnostykę MRI (homogeniczne, hiperintensywne zmiany w T2, silne wzmocnienie kontrastowe). Siła zaleceń: warunkowa, jakość dowodów: umiarkowana.
   • SRS/FSRS mogą być stosowane jako samodzielne leczenie lub uzupełniające, bez względu na obecność objawów.
     Siła zaleceń: warunkowa, jakość dowodów: niska.
   • U wybranych chorych SRS/FSRS powinno być leczeniem preferowanym. Siła zaleceń: warunkowa, jakość dowodów: niska.
2. Leczenie
   • Diagnostyka i planowanie leczenia na podstawie MRI (z wykorzystaniem sekwencji T1 z kontrastem oraz T2, skany co 1,5mm).
     Siła zaleceń: warunkowa, jakość dowodów: opinia ekspertów.
   • Zaleca się stosowanie jednorazowej dawki 12-16Gy lub 21Gy/3fx dla większych zmian – jak w SRS innych zmian łagodnych.
     Wybór schematu zależy od objętości guza i bliskości OAR. Siła zaleceń: warunkowa, jakość dowodów: niska.
   • Dawki tolerancji dla nerwu wzrokowego i skrzyżowania nerwów wzrokowych: Dmax <10-12Gy (SRS) i <20Gy (3 frakcje).
     Siła zaleceń: silna, jakość dowodów: umiarkowana.
3. Kontrole po leczeniu
   • Badanie neurologiczne i MRI co 6 miesięcy przez pierwsze dwa lata, następnie co rok. Siła zaleceń: warunkowa, jakość dowodów: opinia ekspertów.

Źródło: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40819808/

AN/IZ