W Clinical and Translational Radiation Oncology ukazała się praca, w której autorzy analizowali dawki w 17 substrukturach serca oraz ich związek z powikłaniami sercowymi u 60 pacjentów leczonych SBRT z powodu ultracentralnych guzów płuca.

 

• Grupa badana: pacjenci z nieoperacyjnym NSCLC, wznową lokoregionalną NSCLC lub (oligo)przerzutami, u których PTV guza nachodzi/styka się z PBT (proximal bronchial tree), tchawicą lub przełykiem.
• GTV konturowano w oparciu o badanie PET i CT do planowania leczenia dwukrotnie - na końcu wdechu i wydechu. ITV obejmował fuzję tych struktur. PTV= ITV + margines 5mm. 
• Technika: VMAT z codzienną weryfikacją CBCT.
• Najczęstszymi schematami frakcjonowania były: 8x6Gy, 8x5Gy, 10x5Gy i 10x4,5Gy.
• Mediana odległości PTV - serce wynosiła 1,2cm, w 40% poniżej 1cm i w 23,3% PTV nachodził na serce.
• W trakcie FU (mediana 2,2 lata) zmarło 65% chorych, a odsetek 2-letnich przeżyć wyniósł 65,9%, 10% zgonów nie było związanych z chorobą nowotworową. Odsetek 1- i 2- przeżyć wolnych od progresji lokoregionalnej wyniósł odpowiednio 84,4% i 76,8%.
• Mediana OS wyniosła 2,9 lat,
• Negatywny wpływ na OS miały: wielkość guza, wiek chorych i choroba polimetastatyczna.
• Nie wykazano związku między dawką w sercu i jego substrukturach a OS.
• MHD (mean heart dose) w sercu wyniosł 0,8Gy, a D0.1cc 21,6Gy. Spośród jam serca największą D0.1cc – 13,9Gy miał lewy przedsionek. D0.1cc w lewej t. wieńcowej, prawej t. wieńcowej i t. okalającej lewej wyniosły odpowiednio 1,1Gy, 1,4Gy i 1,9Gy. Największą D0.1cc spośród wszystkich ocenianych struktur miała tętnica płucna – 41,2Gy.
• U pacjentów, którzy zmarli z przyczyn nieonkologicznych, w porównaniu z pozostałymi pacjentami, były istotnie wyższe Dmean w tętnicy płucnej (mediana Dmean 11,3Gy vs 4,6Gy, p=0,00072) i w ŻGG (mediana Dmean 10,7Gy vs 4,1Gy, p=0,021).
• Leczenie było dobrze tolerowane – tylko 3,3% pacjentów rozwinęło późne popromienne zapalenie płuc w st. 3-4.
• U 20% pacjentów doszło do powikłań sercowo-naczyniowych po SBRT (mediana czasu od zakończenia leczenia – 1,8 lat), jednak nie wykazano związku z ocenionymi parametrami dozymetrycznymi.

 

Wnioski:

Wyniki należy interpretować ostrożnie z uwagi na retrospektywny charakter badania oraz niewielką liczbę zgonów niezwiązanych z chorobą onkologiczną (6 przypadków).  Pacjenci nie mieli rutynowo wykonywanych badań takich jak EKG, echo serca czy ocena perfuzji w naczyniach wieńcowych. Trudno jest określić precyzyjnie dawki w poszczególnych, czasami bardzo małych, strukturach serca. Czas, po jakim pojawia się popromienne uszkodzenie serca oraz jego patofizjologia pozostają nadal niejasne. Większość pacjentów z NSCLC leczonych SBRT już w momencie rozpoczęcia leczenia jest obciążona kardiologicznie, posiada liczne czynniki ryzyka (np. kardiotoksyczne leczenie systemowe) i w związku z tym złe rokowanie.

Z drugiej strony, określenie optymalnych dawek SBRT w UC, które jest związane z większą toksycznością leczenia, oraz ochrona ŻGG i tętnicy płucnej mogą zmniejszyć ryzyko kardiotoksyczności leczenia.

 

Źródło: https://www.ctro.science/article/S2405-6308(23)00100-3/fulltext

 

Autorki:

dr n. med Aleksandra Napieralska - wybór tematu i recenzja merytoryczna

lek. Izabela Zarębska - opracowanie tematu